“Min jaħbi l-mibegħda għandu xofftejn giddieba, u min joħroġ qlajja’ hu iblah...Xofftejn is-sewwa jżommu sħiħ għal dejjem, iżda lsien giddieb hu għal waqt wieħed. Ix-xofftejn giddieba huma abominazzjoni quddiem il-Mulej, iżda dawk li jagħmlu s-sewwa jogħġbuh. Xhud tajjeb isalva l-ħajjiet, iżda xhud falz jgħid il-gideb. Xhud qarrieq ma jgħaddihiex b’xejn, u min jitkellem bi-gideb ma jeħlishiex” (Proverbji 10:18; 12:19,22; 14:25; 19:5).
Darba staqsew lil Aristotile, it-tutur ta’ Alessandru l-Kbir, x’jista’ jiggwadanja wieħed billi jgħid il-gideb. Weġibhom, “Illi ma jkunx emmnut meta jlissen il-verità.” Huwa ġieh meta wieħed ikun fdat u emmnut, sempliċement fuq is-saħħa u l-konsistenza tal-karattru integru tiegħu.
Hekk stmawh lil Petrarka, il-poeta Taljan, meta kien imħarrek bħala xhud. Kif soltu jagħmlu, qabel beda dderiġewh biex jaħlef jgħid is-sewwa. Imma l-imħallef interviena. “Inkwantu int, Petrarka, il-kelma tiegħek suffiċjenti.” X’rispett għani jirċievu dawk li d-devozzjoni tagħhom lejn il-verità hi stabbilita!
Mit-tweġiba tal-filosfu Grieg nintebħu bil-bluha kif ukoll bil-ħażen tal-gideb. Kull bniedem f’kull żmien u f’kull post, teoretikament, ma jaħmilx il-gideb. Hi maħżuża fil-kuxjenza tagħna illi bħalma ma rridux min jidħaq bina lanqas aħna, mela, m’għandna ningannaw b’ħaddieħor.
Kull ċiviltà u ġens għandu l-kastigi tiegħu biex irażżan il-gideb, għalkemm mhux kollha huma aċċettabbli jew konvenzjonali. Fis-saltna Asjatika ta’ Sijam, perkażu, min jinġiebu provi kontrih li hu giddieb inkorreġġibbli, iħitulu xofftejh!
Il-proverbji jiġbdu ħabel wieħed hawnhekk. “Giddieb jinqabad aktar kmieni minn magħtub,” jgħidu t-Taljani. “Il-giddieba jmisshom ikollhom memorji eċċellenti,” u, “Gidba m’għandhiex riġlejn,” jgħidu l-Ingliżi.
Jekk wieħed ikun kisseb ċerta notorjetà għat-taħrif, ikun tilef il-qaleb u l-ġbejna mal-konoxxenzi tiegħu. Denade, meta indirizza lill-Atenjani, qal, “Insejjaħ lill-allat kollha biex jixhdu għall-verità ta’ kulma se ngħid.” L-Atenjani weġbuh, “U aħna nsejħu l-allat kollha biex jixhdu illi mhux se nemmnuk.”
Fl-estremità l-oħra, għandna rapporti minn inħawi oħra kemm nies oħra kapaċi jgħożżu u jintrabtu mal-verità. Insemmi każ wieħed, dwar lettur fis-seminarju fi Clermont, Franza, wara li kien maqbud f’Autun mill-popolin. Is-sindku xtaq isalvah, u tah parir biex ma jiħux il-ħalfa, iżda jippermettilu jgħid lin-nies illi ħadha.
Il-ministru tal-vanġelu wieġbu, “Jekk tagħmel hekk, jien innifsi nikxef il-falsità tiegħek man-nies. M’għandi ebda permess nirriskatta ħajti b’gidba. Alla li jipprojbili nieħu din il-ħalfa ma jippermettilix nagħti l-impressjoni li ħadtha.”
Is-sindku siket, u l-lettur ingħata l-martirju. Biss xorta waħda l-verità tibqa’ potenti, u għad tegħleb. Allavolja l-verità rari tiffrankaha mingħajr wiċċ migruf, tibqa’ bint Alla.
Talba: “Poġġejtna f’komunità, o Mulej, biex ngħammru flimkien u nassistu lil xulxin. Għinna, mela, inwarrbu l-gideb u diskors imħassar filwaqt illi nagħmlu kull sforz biex nitgħallmu nħobbu l-verità u nitkellmuha bejnietna. Naddfilna moħħna u saffielna fommna biex ir-relazzjoni bejnietna tissaħħaħ u tigglorifika lilek, Missierna fis-smewwiet.”
Comments